Category Archives: Science

Arkeologët thonë se shumë nga arti i shpellave i periudhës së Paleolitit, është bërë nga gratë.

tigerArkeologu i Universitetit Shtetëor të Pensilvanisë, Dean Snow ka thënë për National Geographic se studimet që ai ka ndërmarrë për artin e shpellave të epokës së Paleolitit, tregojnë se shumë nga ato janë bërë nga gratë, jo nga burrat, ashtu siç besohej.
Dean Snow ka studiuar gjurmët e duarve me kërkesë të National Geographic për gati një dekadë. Gjithçka filloi pasi ai kishte lexuar për punën e bërë nga gjeologët John Manning,Äîhe‚Äôd të cilët zbuluan se gjatësia mesatare e gishtërinjve tek njerëzit ndryshon sipas gjinisë. Burrat priren t’i kenë më të gjatë se të grave gishtërinjtë e unazës, dhe e kundërta vlen për gratë.Ai tregon se si disa kohë më vonë ai po vështronte fotografi të artit të shpellave dhe vuri re gishtërinjtë e duarve aty dukeshin ashtu siç i përshkruante Mannning duart e grave. Kjo e shtyu atë në rrugën eksploruese. Ai filloi t’a shihte artin e shpellës në një mënyrë tjetër, ai madje dhe përpiloi një algoritëm që ofronte ngjashmërinë e gjurmës së duarve , nëse i përkiste një gruaje apo një burri.Ai e provoi atë në vullnetarë të kohës së sotme në Evropë dhe u pa se algoritmi ishte afro 60% i rasteve i saktë. Ai thekson se ndryshimet mes gjinive në gjatësinë e gishtit tek njerëzit e paleolitit ishte më i theksuar se tek të sotmit, ndaj ai beson se algoritmi i tij është më i saktë kur flitet për matjet tek njerëzit që bënë artin e shpellës.
Shqyrtimi i artit të shpellave është një shembull i hershëm i shabllonit të dorës, ku njeriu që po i punonte ato vendosi dorën në një mur dhe vuri bojë mbi të nëpërmjet një kallami apo direkt nga goja për të bërë një skicë. Art i tillë është gjendur në shpellat e Australisë. Afrikës, Borneos, Argjentinës dhe më të famshmet janë ato në shpellat e Spanjës dhe Francës. Snoë thotë se deri më tani studimet e tij kanë zbuluar se rreth 75 përqind ( 24 në 32) të këtij artit të dorës, ka të ngjarë të jetë bërë nga gratë.Deri në kohët e fundit ishte besuar se arti i shpellave ishte një art i bërë nga burrat- pershkrimi i grave dhe kafshëve që gjuheshin dukej sikur permblidhte jetën e gjuetarëve, të gjysmës mashkullore të një shoqërie që përqëndrohej kryesisht tek gjuetia. Dalëngadalë kjo ide ka ndryshuar në dritën e zbulimeve të reja të arkeologëve. Biologu Dale Guthrie ka kryer një studim të artit të dorës dhe arriti në perfundimin se ato kishte shumë mundësi të ishin bërë nga djelmosha adoleshentë. Snow teorizon se nëse gratë kishin bërë pjesën më të madhe të artit të shpellës, ka shumë të ngjarë që ato të kishin një rol shumë më të rëndësishëm nga sa mendohej në këto shoqëri./©Graffox

Advertisements

Leave a comment

Filed under Science

Mace, si ndjehesh? Një fondacion bamirës shpenzon 400 mijë paunde për të bërë studime mbi çfarë saktësisht po mundohet t’ju thotë macja.

maciiTë apasionuarit pas kafshëve do të gëzohen kur të mësojnë se universiteti Linkoln po ndërmerr një studim për të kuptuar se çfarë po mundohen ta na thonë macet.
Shkencëtarët e universitetit morën një fond prej 400 mijë paundësh për të bërë një plan të shprehjeve faciale të maceve për t’i kuptuar më mirë kur ato ndjejnë dhimbje.
Pr. Daniel Mills, veteriner bihejviorist, titullar në Universitetin Linkoln, i cili do të merret me studimin thotë: “Macet janë shumë të pavarura dhe ato nuk e kanë të zhvilluar komunikimin facial, ndaj ne shpeshherë nuk arrijmë të kuptojmë nëse ato ndjejnë dhimbje apo janë të sëmura.”
Studimi do t’i ndihmojë ata që kanë mace për të kuptuar kur ato janë të sëmura, duke perdorur kompjuterat për të bërë skema të shprehjeve të ndryshme që macet bëjnë.
Profesori Mills thotë: “Projekti do të përqëndrohet në ndikimin emocional që vuajnë macet.”
Shpresohet që duke studiuar shprehjet e tyre, shkencëtarët do të jenë të aftë të kuptojnë pse macja juaj po ju sheh ashtu.
Bazuar në studimin e ndërmarrë nga Petfood Manufacturers Association në 2011 kishte rreth 7.5 milionë mace në Britaninë e Madhe, të cilat u përkasin 50 llojeve të ndryshme.
Megjithëse Profesor Mills nuk mendon se do të ketë ndonjë ndryshim tek shprehjet faciale mes llojeve, ai shton se “shprehjet faciale tek macet janë shumë të dobëta.”
Studiuesit shpresojnë që ky projekt ambicioz do të mund të ndikojë për të përmirësuar rrënjësisht mirëqënien e kafshëve duke u përqëndruar në ndikimin emocional të vuajtjes tek kafshët më shumë se në mënyrat tradicionale fizike të të dalluarit të dhimbjes. /©Graffox
burimi: independent.co.uk

Leave a comment

Filed under Science

Asimetria të bën agresiv

asssNjerëzit me trup asimetrik kanë tendencë më të madhe ne agresivitet. Këtë e sjell rezultati I një hulumtimi amerikan.
Shkencëtarët në fillim hulumtuan supozimin e pohuar më parë, që një pamje e jashtme asimetrike ka të bëjë me një defekt në sistemin nervor dhe me kontrollim të pakësuar të agresionit.
Shkencëtarët e Universitetit të Ohio-s matën veshët, duartë, krahet dhe këmbët e 100 personave vullnetarë dhe nga kjo përcaktuan simetrinë. Me pretekstin për t’ua u matur forcën bindëse të tyre, kërkuan nga pjesëmarrësit të bëjnë dy telefonata, në të cilat ata bashkëbiseduesit e tyre duhej ti bindnin për të dhuruar t’holla për një qëllim bamirës.
Pjesëmarrësit nuk e dinin se të dy bashkëbiseduesit në anën tjetër të telefonit ishin punëtorë të Universitetit. Njëri prej tyre refuzonte lutjën e tyre në mënyrë miqësore, ndërsa i dyti reagonte ekstrem me një vrazhdësi. Agresivitetin e pjesëmarrëseve, hulumtuesit e matën se sa vrullshëm e hidhnin receptorin mbi telefon. Studimi rezultoi që ata persona me trup asimetrik e përplasnin shumë më shpesh receptorin e telefonit.
Udhëheqsja e studimit Zeynep Benderlioglu e shpjegon këtë lidhje me faktin, se asimetria formohet në mitër në kushte të pafavorshme. Kjo ndikon, jo vetëm në dukurinë e trupit, gjë që shihet edhe në sistemin nervor. Defektet e tilla në sistemin nervor, sipas vlerësimit të shkencëtares, influencojnë aftësitë e njerëzve për të kontrolluar agresivitetin e tyre.

Zamira Greva vitrina.edu.al

Leave a comment

Filed under Science